ZREALIZOWANE PROJEKTY

Społeczny nadzór zarządzania najcenniejszymi lasami w Polsce E1/1603

Celem projektu było podjęcie działań mających na celu zachowanie dla przyszłych pokoleń najcenniejszych lasów w naszym kraju. Działania realizowano poprzez monitoring parków narodowych oraz nadleśnictw zarządzających cennymi fragmentami lasów oraz udział w tworzeniu dokumentów planistycznych. Szczególną uwagę skupiono na najcenniejszych, polskich lasach – Puszczach – Białowieskiej, Karpackiej, Boreckiej, Augustowskiej.

Uzupełniono dane dotyczące walorów przyrodniczych lasów poprzez inwentaryzacje przyrodnicze. W wyniku przeprowadzonych inwentaryzacji ujawniono wiele nienotowanych dotąd gatunków parasolownych, których ochrona – zgodnie z prawem unijnym powinna grawantować zachowanie całych płatów siedlisk leśnych. Dane stanowią sporą wartość naukową, stanowią i będą stanowiły podstawę do uzupełnienia dokumentów planistycznych dla obszarów chronionych. W kilku przypadkach ujawniono niszczenie siedlisk wyjątkowo cennych, puszczańskich gatunków podlegających ochronie, zwracając na to uwagę zarządców obszaru, a w niektórych przypadkach kierując sprawy do organów ścigania. W wyniku zgromadzonych danych najcenniejsze fragmenty siedlisk objęto ochroną w postaci stref ochronnych.

W sprawie planowanej wycinki starodrzewów w Puszczy Białowieskiej – jedynym polskim światowym dziedzictwie ludzkości – podjęto interwencję w Komisji Europejskiej, Radzie Europy oraz UNESCO dostarczając tym instytucjom wielu danych przyrodniczych na temat negatywnego wpływu planowanych wycinek starodrzewów, co poskutkowało podjęciem działań wyjaśniających przez te instytucje. Projekt umożliwił udział w wielu audytach certyfikacji FSC, które przesądzają o otrzymaniu przez nadleśnictwa ekologicznego certyfikatu FSC ułatwiającego zbyt drewna. Dostarczono wiele dowodów na prowadzenie gospodarki leśnej wbrew obowiązującemu standardowi FSC. Projekt umożliwił udział w szeregu oficjalnych spotkań dedykowanych ochronie lasów – od spotkań konsultacyjnych ws planów urządzania lasów poprzez spotkania z delegacją Rady Europy, udział w konferencjach w Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, Ministerstwie Środowiska. W wyniku projektu powstało przynajmniej kilkadziesiąt relacji medialnych, dotyczących ochrony cennych lasów, zwłaszcza Puszczy Białowieskiej i Karpackiej. Współpracowano z mieszkańcami Puszczy Białowieskiej, którzy czynnie sprzeciwiali się jej wycince. W ramach projektu przeszkolono ok 40 działaczy, którzy będą prowadzili i prowadzą podobne działania w innych regionach. Beneficjentami projektu są osoby, którym zależy na zachowaniu najcenniejszych lasów – a są to setki tysięcy ludzi z kraju i zza granicy – pod petycją ws ochrony Puszczy Białowieskiej w krótkim czasie podpisało się ponad 150 tys ludzi.

Lista publikacji w czasopismach recenzowanych, wygłoszonych referatów, artykułów i relacji w mediach dotyczących zrealizowanego projektu znajduje się tutaj.

Raport „Próba oceny zarządzania najcenniejszymi lasami w Polsce” znajduje się tutaj.

projekt pracowni na rzecz wszystkich istot oddział podlsie.

Projekt jest współfinansowany ze środków Mechanizmu Finansowego EOG i Norweskiego Mechanizmu Finansowego w ramach programu Obywatele dla Demokracji.

Monitoring Regionalnych Dyrekcji Ochrony Środowiska E3/2503

Projekt zrealizowany przy współpracy z Partnerem – Fundacja Dziedzictwo Przyrodnicze

Regionalne Dyrekcje Ochrony Środowiska (dalej RDOŚ) zostały powołane w celu ochrony przyrody i środowiska, jednak w wielu przypadkach nie działają zgodnie z literą prawa, czego dowodem są uchylane decyzje oraz raporty NIK (NIK z 9.09.2013 dot. Realizacji zadań przez RDOŚ).

Celem projektu było podniesienie jakości funkcjonowania RDOŚ oraz rozstrzygnięć dotyczących ochrony przyrody i środowiska. Diagnozę najważniejszych potrzeb, problemów oraz sposobów ich rozwiązania, realnych z perspektywy RDOŚ.

Zakwestionowano wiele decyzji RDOŚ dostarczając potrzebną dokumentację, rzetelne niezależne ekspertyzy, wskazując alternatywne rozwiązania.

Monitorowano lub/i uczestniczono na prawach strony w postępowaniach: 61 dotyczących odstępstwa od zakazów wobec gatunków chronionych zwierząt i grzybów; 49 uzgadniających wycinkę drzew przydrożnych; 6 uzgadniających budowę farm wiatrowych. Wzięto udział w tworzeniu 25 dokumentów planistycznych dla rezerwatów i obszarów Natura 2000. Wykonano 68 niezależnych ekspertyz i opracowań przyrodniczych.

Zorganizowano 2 spotkania z monitorowanymi RDOŚ (W Białymstoku i Olsztynie, RDOŚ w Rzeszowie zignorował propozycję spotkania mimo podjęcia kilku prób) w celu podsumowania projektu oraz omówienia wniosków, rekomendacji, problemów i możliwości ich rozwiązania oraz 2 spotkania z instytucjami nadrzędnymi GDOŚ i MŚ – w celu przedstawienia propozycji zmian legislacyjnych.

Stworzono stronę internetową pracownia.podlasie.org.pl oraz profil facebookowy facebook.com/dzikiwschodorg , na których prezentuje się realizowane działania oraz informuje o niepokojących działaniach dotyczących ochrony przyrody, przypomina się możliwości uczestniczenia w konsultacjach społecznych.

Zakupiono sprzęt usprawniający pracę jak GPS, laptop, aparat fotograficzny, kamery GoPro, dofinansowano zakup drona.

Z działań skorzystali urzędnicy RDOŚ objętych projektem, po przez usprawnianie działania RDOŚ również organy nadrzędne, przyrodnicy, obywatele jako beneficjenci przyrody.

Raport końcowy podsumowuje skuteczność realizacji zadań w zakresie ochrony przyrody przez regionalne dyrekcje zawiera również analizę statystyczną wydawanych przez regionalne dyrekcje decyzji.

W trakcie spotkań z GDOŚ i MŚ przedstawiono propozycje zmian legislacyjnych dotyczących m.in.: usprawnienia i ułatwienia dostępu do informacji publicznej; doprecyzowania prawa dotyczącego ochrony strefowej ptaków; konsultacji społecznych w sprawie zarządzeń wydawanych przez RDOŚ oraz możliwości ich uchylenia przez organ nadrzędny.

Lista ekspertyz, raportów oraz opracowań powstałych w trakcje realizacji projektu znajduje się tutaj.

Lista linków do informacji w mediach o działaniach realizowanych w ramach projektu znajduje się tutaj.

Raport dotyczący monitoringu RDOŚ w Białymstoku, Olsztynie i Rzeszowie można pobrać tutaj.

Projekt realizowany w ramach programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego z Funduszy EOG.

Program czynnej i strefowej ochrony porostów w Puszczy Białowieskiej. Okres realizacji 2012-2013

Projekt dotyczył przede wszystkim szczególnie cennych i wrażliwych makroporostów – granicznika płucnika i granicznika tarczowego. Jeden z gatunków granicznika – granicznik płucnik Lobaria pulmonaria zgodnie z prawem wymaga tworzenia stref ochronnych wokół miejsc jego występowania. Część stanowisk tego gatunku znajduje się pod ochroną w Białowieskim Parku Narodowym i rezerwatach przyrody, jednak pozostałe stanowiska rozmieszczone są w drzewostanach nie objętych dotychczas ochroną, gdzie zagrożone są wycinką drzew lub niekorzystną zmianą warunków siedliskowych. Głównym założeniem projektu jest wyszukiwanie i tworzenie stref ochronnych dla granicznika płucnika. Obszarowa ochrona stanowisk granicznika zapewnia zachowanie wyjątkowo cennych fragmentów Puszczy wraz z towarzyszącą jej bioróżnorodnością. Kolejnym cennym gatunkiem granicznika jest granicznik tarczowy Lobaria amplissima, dla którego Puszcza Białowieska stanowi ostatnią ostoję na Niżu Europejskim. Dotychczas w Puszczy stwierdzono zaledwie kilkanaście stanowisk tego gatunku, wszystkie (poza jednym) na martwych drzewach jesiona wyniosłego, który w ostatnich latach masowo zamiera w wilgotnych siedliskach Europy. Projekt przewiduje transplantację (przeszczepienia) plech granicznika tarczowego na zastępcze, żyjące drzewa innego gatunku o dobrej kondycji, co umożliwi przetrwanie tego porostu w naszym kraju. Projekt zakłada zaangażowanie do działań wolontariuszy, którzy nabędą nowe umiejętności poprzez udział w szkoleniu i uczestniczenie w wyszukiwaniu stanowisk cennych gatunków, co da im możliwość samodzielnego działania w przyszłości, również na innych obszarach.

fio

_

Biodiversity Crisis and Forest opportunities for environmental education. Okres realizacji 2011-2013

Celem projektu jest edukacja dorosłych poprzez wyjazdy studyjne, wymianę doświadczeń i wspólne inicjatywy w zakresie ochrony lasów z partnerskimi organizacjami z Czech, Słowacji, Niemiec, Portugalii i Szwecji.
Ten projekt został zrealizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej. Projekt lub publikacja odzwierciedlają jedynie stanowisko ich autora i KE nie ponosi odpowiedzialności za umieszczoną w nich zawartość merytoryczną.

Więcej o projekcie: http://pracownia.org.pl/grundtvig

program uczenie sie przez całę życie

_

Nadzór zarządzania Puszczą Białowieską i udział w tworzeniu planów ochrony. Okres realizacji 2011-2012

Lata 2011/2012 były szczególnie ważne dla przyszłości Puszczy Białowieskiej. W okresie tym przygotowywane były dwa kluczowe dokumenty planistyczne od treści których będzie zależał sposób gospodarowania Puszczą przez następnych 10 lat: plan urządzania lasu i plan zadań ochronnych Natura 2000. Uwarunkowania nie sprzyjają powstaniu rzetelnych planów. Ich wykonawcą było Biuro Urządzania Lasu, które wykonuje przede wszystkim wyłaniane z drodze przetargów zadania finansowane przez Regionalną Dyrekcję Lasów Państwowych w Białymstoku (RDLP). RDLP jest instytucją odpowiedzialną za ”aktywne użytkowanie” Puszczy w ramach którego w ostatnich latach pozyskiwano corocznie ponad 100 000 m3 drewna, również z drzewostanów ponadstuletnich o charakterze naturalnym. W latach 2009-2011 Podlaski Oddział Pracowni na rzecz Wszystkich Istot we współpracy z instytucjami naukowymi zgromadził dane na temat rozmieszczenia najcenniejszych gatunków występujących w Puszczy Białowieskiej. Przekazane Lasom Państwowym dane nie zostały wykorzystane do należytej ochrony zidentyfikowanych stanowisk, nadal odnotowywane są przypadki niszczenia siedlisk najcenniejszych gatunków Puszczy. Projekt stanowi odpowiedź na powyższe problemy i zakłada:

  • nadzorowanie funkcjonowania instytucji odpowiedzialnych za ochronę Puszczy – zwłaszcza Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku oraz Nadleśnictw: Białowieża, Hajnówka, Browsk
  • zapewnienie udziału społecznego w procedurze tworzenia dokumentów planistycznych: planu urządzania lasu i planu zadań ochronnych Natura 2000, zwłaszcza przekazywanie uwag dotyczących treści przygotowywanych dokumentów oraz podjęcie starań ukierunkowanych na właściwe wykorzystanie inwentaryzacji przyrodniczych wykonanych w poprzednich latach przez Stowarzyszenie
  • współpracę z krajowymi i europejskimi instytucjami odpowiedzialnymi za ochronę przyrody
  • informowanie społeczeństwa o stanie ochrony Puszczy Białowieskiej
  • podjęcie działań mających na celu zwiększenia dostępu miejscowej ludności do zasobów Puszczy, zwłaszcza drewna opałowego.

fundacja batorego

_

Inwentaryzacja priorytetu ochrony Puszczy Białowieskiej – chrząszczy ujętych w załącznikach Dyrektywy Siedliskowej na potrzeby przygotowania dokumentów planistycznych. Okres realizacji 2010

Założeniem projektu jest uzupełnienie danych o rozmieszczeniu chrząszczy saproksylicznych chronionych Dyrektywą Siedliskową na potrzeby przygotowania dokumentów planistycznych, a w szczególności Planu zadań ochronnych Natura 2000 dla Obszaru Puszcza Białowieska. W ramach projektu ujawniono 372 dotychczas nieznane stanowiska chrząszczy ujętych w Dyrektywie Siedliskowej na obszarze Puszczy Białowieskiej znajdującym się poza Białowieskim Parkiem Narodowym.
Stwierdzono: 203 stanowiska zgniotka cynobrowego Cucujus cinnaberinus, 114 stanowisk pachnicy dębowej Osmoderma barnabita i 55 stanowisk ponurka Schneidera Boros schneideri. Dane dotyczące preferencji siedliskowych oparte na tak wielkiej próbie stwierdzonych okazów nie istnieją w dotychczasowej literaturze w odniesieniu do ponurka Schneidera. W przypadku zgniotka cynobrowego dotychczasowe dane dotyczące preferencji gatunku były dalece niewystarczające. Jedynie Osmoderma barnabita była intensywniej badana, ale i w tym przypadku udało się odkryć wiele wcześniej nieznanych faktów z biologii i ekologii gatunku.
W ramach projektu zbadano różne aspekty preferencji siedliskowych poszczególnych gatunków: współczynnik wybiórczości siedliskowej, wilgotność, stopień zacienienia, typ lasu i zasobność drewna na poszczególnych stanowiskach. Zidentyfikowano również zagrożenia i przygotowano propozycje zaleceń ochronnych dla wskazanych gatunków. Uzyskane wyniki wskazują, że pomimo fragmentarycznej degeneracji również gospodarcza część Puszczy Białowieskiej zachowała w wielu miejscach swój naturalny lub zbliżony do naturalnego charakter.
W realizację projektu zaangażowani byli członkowie i pracownicy: Pracowni na rzecz Wszystkich Istot Oddział Podlaski; Europejskiego Centrum Lasów Naturalnych IBL w Białowieży; Pracowni Przyrodniczej „Mikrobiotop” z Rotmanki.

Projekt zrealizowano dzięki dofinansowaniu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
nfosgw


Niektóre, dotychczasowe rezultaty naszych działań:

– powstrzymanie wyrębów w rezerwatach Puszczy Białowieskiej poprzez udział w postępowaniach administracyjnych, konsultacje projektów  planów ochrony, projektów zadań ochronnych rezerwatów,

– wstrzymanie zabudowy na polanach Puszczy Białowieskiej (Polana Białowieska, polana w Pogorzelcach) poprzez udział w postępowaniach administracyjnych, oraz stwierdzenie przez Wojewodę Podlaskiego nieważności studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Białowieża zakładającego zabudowę polan,

– ujawnienie szeregu przypadków naruszeń obowiązujących w Puszczy Białowieskiej przepisów o ochronie przyrody, takich jak zakaz usuwania niektórych gatunków ponadstuletnich drzew, zabijanie chronionych gatunków i niszczenie ich siedlisk, polowania w otulinie Białowieskiego Parku Narodowego,

– inwentaryzacja najcenniejszych gatunków chrząszczy Puszczy Białowieskiej,

– rozpoznanie rozmieszczenia reliktowych gatunków porostów na wybranych fragmentach Puszczy Białowieskiej, zwłaszcza granicznika płucnika (Lobaria pulmonaria),

– rozpoznanie rozmieszczenia dzięcioła białogrzbietego Dendrocopos leucotos i dzięcioła trójpalczastego Picoides tridactylus na wybranych fragmentach Puszczy Białowieskiej.

Monitoring wpływu gospodarki leśnej na ochronę lasów o szczególnej wartości przyrodniczej (HCVF) w regionie. Okres realizacji 2009

Założeniem działania jest udział w konsultacjach społecznych wyznaczania lasów o szczególnej wartości przyrodniczej (HCVF), oraz ocena gospodarowania tymi lasami na potrzeby certyfikacji FSC Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku. Działanie jest nakierowane na egzekwowanie ochrony gatunkowej wskaźników lasów naturalnych – reliktowych gatunków porostów, ptaków i bezkręgowców.

Partnerstwo w ochronie reliktowych gatunków Puszczy Białowieskiej narzędziem wdrażania dyrektywy ptasiej i siedliskowej. Okres realizacji 2009 -2010

Opis projektu:
Puszcza Białowieska stanowi ostatnią, a przynajmniej najważniejszą ostoję wielu zagrożonych wyginięciem gatunków, zwłaszcza bezkręgowców i ptaków związanych ze starymi, obumierającymi, drzewami. Dotychczasowe prace badawcze, mające na celu poznanie bioróżnorodności obiektu ograniczały się głównie do obszaru parku narodowego, podczas gdy wiele stanowisk rzadkich gatunków znajduje się poza parkiem, a aktualna wiedza o ich rozmieszczeniu jest znikoma. Skutkuje to eksploatacją drzewostanów w miejscach występowania chronionych gatunków, co jest sprzeczne z zaleceniami ochronnymi. Projekt pozwoli na zgromadzenie informacji dotyczących rozmieszczenia reliktowych gatunków na potrzeby przygotowania kluczowych planów, które będą stanowiły o ochronie bioróżnorodność Puszczy, zwłaszcza planu zadań ochronnych Natura 2000. Przedmiotem wykonanej w latach 2009/2010 inwentaryzacji będą najcenniejsze zwierzęta: dzięcioł białogrzbiety i trójpalczasty, chrząszcze i motyle chronione Dyrektywą Siedliskową. Projekt pozwoli wypełnić zobowiązania wynikające z Dyrektyw w odniesieniu do Puszczy, zwłaszcza dotyczące artykułów 11 i 18 Dyrektywy Siedliskowej, które nakazują badania, monitorowanie i nadzór ochrony gatunków i ich siedlisk.

Wsparcie udzielone przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię poprzez dofinansowanie ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego, a także budżetu Rzeczpospolitej Polskiej w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych.

norway grants

Wykonanie operatu ochrony gatunków porostów na potrzeby przygotowania planu ochrony Białowieskiego Parku Narodowego. Okres realizacji 2009.

Przedsięwzięcie miało na celu:

  • aktualizację listy gatunków „cennych” (prawnie chronionych, czerwona lista), występujących w Parku,
  • określenie możliwości prowadzenia monitoringu, zasad i metod monitoringu gatunków,
  • określenie potencjalnych i rzeczywistych czynników zewnętrznych mogących zagrażać ww. gatunkom,
  • sporządzenie opisu potencjalnych przedsięwzięć, jakie należałoby podjąć w celu likwidacji lub ograniczenia czynników zagrażających.